In Arles gaat alles over Van Gogh die daar de zonnebloemen en cypressen van de Provence schilderde, maar begin juli even niet want dan is Arles fotostad. Al 41 keer Les rencontres d'Arles, een fotofestival waar professionals en liefhebbers samenkomen, voor de levende ontmoeting. En vele tentoonstellingen die maandenlang doorlopen: een officieel programma, een off programma, en van alles eromheen.

In het centrum doet iedereen mee: restaurants, winkels, hotels, galeries, muren - overal foto's. 's Avonds laat worden ze geprojecteerd in het antieke theater, en kleinschalig her en der op binnenplaatsen. Maar het mooiste zijn toch de exposities buiten het centrum, in de verlaten werkplaatsen van de spoorwegen.


De oude spoorwegloodsen zijn stoer en industrieel met de sporen van een hard werkzaam leven. Buiten baadt het terrein in het zinderende stralendwitte zonlicht dat Van Gogh zo bezighield, in de hallen valt het gefilterd door kleine oude ruitjes in de daken, soms stuk of half afgedekt. Een dwaaltocht door die indrukwekkende ruimtes met foto's, foto's en foto's duurt zomaar vele uren.



Gevangenis
Dit keer staan verspreid over het terrein foto's en teksten over de gevangenissen in Frankrijk, gebaseerd op het (openbare!) rapport van de inspecteur-generaal van het gevangeniswezen (op de website van de inspectie (FR en EN!) te downloaden). De foto's zijn gemaakt om bevindingen tijdens de inspecties te documenteren. Zonder enige artistieke pretentie dus, maar er zijn heel mooie bij.

Zoals de inleiding zegt: de foto's alleen kunnen niet het hele verhaal vertellen en daarom zijn er korte toelichtingen. Rechtstreekse citaten uit de officiële tekst waarvan je de haren te berge rijzen. 'Une insulte à la condition humaine' vindt de inleiding, en dat lijkt niet overdreven. Schokkend, en ook bemoedigend dat zo'n inspectie bestaat en zelfs van harte meewerkt aan de tentoonstelling en het debat eromheen.

Prijswinnaar
Gevangenis ook in het werk van Taryn Simon, winnaar van de Discovery Award voor een reeks over mensen die ten onrechte veroordeeld werden voor een zware misdaad. Met lange tot absurd lange (3,220 jaar) straffen waarvan ze soms vele jaren uitzaten voordat hun onschuld werd aangetoond. Simon portretteerde hen op de 'plaats delict', of daar waar ze werden gearresteerd bijvoorbeeld. De plek die hun leven overhoop gooide -zelfs als ze er in werkelijkheid nooit geweest waren- wordt prachtige weergegeven in de grote foto's, soms bijna surrealistisch door alle detail.

Taryn Simon. Troy Webb. Scene of the crime, The Pines, Virginia Beach, Virginia. Served 7 years of a 47-year sentence for Rape, Kidnapping and Robbery, 2002.

In een TED talk (over dit en een ander project) spreekt Simon over de verwarring tussen feit en fictie die een foto teweeg kan brengen: een slachtoffer dat een dader van een foto 'identificeert', niet omdat ze de persoon in het echt had gezien, maar omdat ze de foto bij een eerdere gelegenheid al eens onder ogen had gehad. De 'herkenning' die dan wordt ervaren kan iemand 18 jaar kosten. Of zelfs z'n leven: een aantal geportretteerden was ter dood veroordeeld voor wat ze niet hadden gedaan.

Argentinië
De expositie van genomineerden voor de Discovery Award -zeer terecht aan Simon toegekend- vult een grote hal met pilaren en rails op de vloer waar je prettig een paar uur kunt doorbrengen. Ook het werk van fotografen uit Argentinië vormt een bonte en boeiende collectie. Gabriel Valansi maakte een bijzondere geschiedenis van de wereld in 254 'lenticular modules' , waar het beeld zich alleen vertoont bij een bepaalde invalshoek. De beelden verschijnen en verdwijnen als je langs de lange reeks zwarte plaatjes loopt, soms verandert een beeld in een ander (een effect bekend van ansichtkaarten, hier de uitleg en een voorbeeld als video op de site van Valansi onder 'work'). Het zien als activiteit en een verrassingstocht met veel plaatjes die je herkent als behorend tot ons gemeenschappelijk geheugen (voor de visueel ingestelde historicus een uitdaging ze ook allemaal te benoemen).

Veel geschiedenis bij de Argentijnen. De prachtige portretten van de Mothers of the Disappeared, moeders van de Plaza de Mayo, met en zonder de witte hoofddoek die oorspronkelijk een luier was en staat voor de dromen die zij ooit hadden over de toekomst van hun kinderen. Marcos Adandia portretteert ze in zwartwit, met alle aandacht voor hun blik en de fijne tekening in hun gezicht. In de onderschriften telkens hun naam, die van hun verdwenen kind(eren), de datum van hun arrestatie en de vermelding 'and not seen since'.


Diametraal daartegenover staat Marcos López, die de Argentijnse geschiedenis en cultuur verbeeldt in overvolle scenes, vaak eigen versies van bekende voorstellingen (laatste avondmaal, anatomische les). Zijn beeldtaal is barok, bol van betekenis, de verwijzingen druipen ervanaf: 'the idea is to highlight. To repeat. To exaggerate.', schrijft hij. Dat gebeurt zelfs in de presentatie van de enorme foto's, op felgekleurde achtergronden die je ook op z'n website ziet.


Marcos López, The director's birthday

López ervaring met reclame en zijn fascinatie met de cultuur van frisdrank, fastfood en fel plastic resulteren in beelden die hun boodschap uitschreeuwen. Die komt dus wel aan, al is niet alles te duiden zonder grondige kennis van Argentinië. Van dit beeld, verhoudingsgewijs ingetogen, zegt López in een interview:

My hometown, my adolescence, my sexual coming of age, and my moral precepts, familial and cultural: everything that I fled from is summed up in that photo.

Eregast van de Rencontres is de 90e-jarige León Ferrari, nestor van de Argentijnse kunst. Het festival is erg ingenomen dat ze juist in de kapel van St Anne, op de plaats van het altaar, zijn provocerende La Civilización Occidental y Cristiana laten zien. Een werk uit 1965, van een Amerikaanse gevechtsvliegtuig waarop een gekruisigde Christusfiguur: 'Never in its entire history has this remarkable work been exhibited in such a significantly relevant venue'.

Tja. Wat in de 60er jaren in Argentinië verboden moest worden staat er in 2010 in Europa als grimmige maar gedateerde humor bij. De protestcultuur waarin Amerikaans oorlogstuig, doodshoofden en shockerend naakt figureerden is nu immers ook geschiedenis.

Iran
Het kwade uit het oosten intrigeert de gemiddelde kunstkijker momenteel meer - waar de afkeer van Amerikaanse dominantie is hevigst is. Maar niet eenvoudig: 'YANKEE GO HOME AND TAKE ME WITH YOU', citeert Paolo Woods een muurtekst in Teheran. De foto's die hij daar maakte tonen de complexiteit van het moderne Iran, het land waar vrouwen onzichtbaar zijn en waar meer neuscorrecties worden uitgevoerd dan waar ook. Omdat foto's niet alles kunnen vertellen en zelfs misleiden maakt ook hier de combinatie met teksten het verhaal.

Als tegenwicht voor zijn sterke, zorgvuldige gecomponeerde beelden toont Woods een verzameling van telefoonfoto's die tijdens de recente opstand uit Iran werden verstuurd door ooggetuigen. Ter plekke opgenomen om te laten zien wat er echt gebeurde daar en toen.


De ene werkelijkheid of de andere waarheid -daarvan is er eindeloos veel in Arles. 'The Rock Trail' met als speciale attractie een expositie met portretten van Mick Jagger. De Marin Karmitz Collection. Veel jong talent. Foto's over fotografie.

Na een dag ronddwalen is je hoofd een kaleidoscoop. Drie, vier, vijf dagen zou je er kunnen vullen met kijken -maar dan doen je ogen het vast niet meer.

Kiezen dus. Tot begin september kan het. Het programma staat hier, en de TGV brengt je er in 8 uur naar toe.

[NB: Meer foto's op Flickr.]

trefwoorden arles, rencontres, les rencontres d'arles, fotofestival, foto's, argentinië , iran, gevangenis, plaza de mayo

Rond MuseumNext op Koninginnedag kon er bezoek aan drie Londense musea worden geplooid. De vorige keer was jaren geleden. Omdat er flarden door mijn hoofd spookten van een stukje dat ik moest schrijven over 'crowdfunding' viel de gigadonatiebus bij het British Museum extra op. Zo'n respectabel oud wereldberoemd museum geneert zich niet om zo bezoekers om geld te vragen. Is dat nou crowdfunding in optima forma of een ordinaire collecte?



Nederlandse musea hoeven niet rechtstreeks bij hun publiek de hand op te houden. Die doen het indirect, via de rijksbegroting en sponsors wier product wij kopen. En ze laten ons gewoon betalen aan de deur. Minder armeluizig dan zo'n collecte, en een omgekeerde relatie, dat zo'n museum niet bedelt maar een prijs rekent voor het waardevolle wat er te zien is.

De Engelse musea verkopen geen kaartjes. En omdat zij lang regeringen hadden die vonden dat er voor alles een markt moest wezen krijgen ze vast niet meer uit de staatskas dan de Nederlandse musea. Ze moeten dus hun best doen met die inzameling.

Ook andere dingen vielen op. Zo werd er in alle drie musea aan één stuk door gefotografeerd. Dat mag zomaar. Okee, het auteursrecht op een Assyrische leeuw of een farao-kop in het British Museum is inderdaad al een tijdje verlopen -maar de Tate!

Daar hangt eigentijdse kunst, van eigentijdse kunstenaars die er een boterham mee willen verdienen. Elk Nederlands museum zou wit om de neus worden worden bij de gedachte dat daarvan dagelijks tientallen amateuropnamen worden gemaakt die op het web kunnen worden gezet, of erger. Bij MuseumNext zei de spreker van Tate dat fotograferen van werk met rechten officieel niet mocht. Maar in de praktijk was het enige wat verboden werd flitsen (en meer voro de vorm, want het was niet erg flitsen: met een mobieltje op een kamergroot kunstwerk nl).




En ook: bij de Wellcome Collections en de Tate een intrigerend kunstwerk over een hele wand -zo zag het eruit. Maar het bleken de verzamelde bijdragen van bezoekers. Een speciaal tafeltje staat er, met speciaal papier, en kleurtjes, en een aansporing. Dan teken en schrijf je een reactie en die wordt opgeprikt. Honderden. En niet alleen 'wow this is great!' en 'I love your museum' in snelle rooie viltstift dwars over het papier. Nee, er worden complete tekeningen gemaakt, en gedichten geciteerd.





In de Tate zat dit meisje nijver na te tekenen wat ze met haar mobieltje had gefotografeerd. Daar selecteren ze de reacties die ze ophangen, en doen mensen misschien extra hun best. Hang je toch maar mooi in de Tate!

En wij maar praten over user-generated content en Web 2.0 -dat doen ze daar gewoon live, met pen en papier.

Het lijkt alsof Engelse musea hard werken om te zorgen dat je je welkom voelt. Dat heeft vast te maken met die collectebus. Een Nederlands museum bepaalt wat jij betaalt, vooraf. Hoe je beleving uitpakt heeft niet direct effect op de inkomsten. In Engeland spant het museum zich in je een mooie ervaring rijker te maken, dat je het echt de moeite waard vind en er blij en dus vrijgevig van wordt.

Wie kritisch en cynisch wil zijn kan zeggen dat ze zich uitsloven om het publiek te behagen, met de ondertoon van mikken op de massa. Ja er waren veel mensen, vooral in de Tate. Omdat het gratis is? Omdat het een leuk uitje is, met overal koffie en broodjes? Omdat een 3-jarige zelfs met een stepje in de lege ruimte mag? Of omdat ze allemaal die kunst in dat museum willen zien?



Het kan voor het museum niet uitmaken waarom wij er komen, en terugkeren. Stel je voor dat ze wouen meten of we wel genoeg geleerd hadden, of esthetisch ervaren, jesses! Dus als kantoorwerkers in hun lunchpauze het museumcafé benutten, zijn ze ook bezoekers, al komen ze alleen om lekker soep te eten -toevallig tussen de kunst. Eigenlijk zijn dat de beste bezoekers, die in het restaurant blijven zitten, want dan is er voor de anderen des te meer rust en ruimte om de kunst te ervaren.

PS; Nog twee observaties vanuit Londen: de (vele) fietsers zien er stuk voor stuk uit alsof ze een meerdaagse veldtocht gaan maken, met aparte outfits en helm en de kantoorkleren in de tas. En twee: deze zomer draagt half Londen een (bretonse, witblauwe) streepjestrui.

trefwoorden Engeland, Londen, museum, bezoekers

Naar IJsland ga je voor natuur en niet voor musea. Maar als de natuur ontploft en vliegtuigen staan stil omdat haar machtige hand dat wil, wat doe je dan 5 extra dagen in Reykjavik?

Het Reykjavik Museum of Photography is de bovenste verdieping van een gebouw voor de bibliotheek en het archief. Er waren poëtische en surrealistische foto's van Jóna Þorvaldsdóttir die met een oude camera en 8x10 film beelden maakt met palladium-platinum en broomolie procedé's. Dit najaar organiseert Jóna een workshop over afdrukken met broomolie.



De andere tentoonstelling, "At Work", toont stoere strakke foto's in zwartwit uit de periode 1955-1970 van Jakob Jakobsson. "People in construction photographs" noemt de fotograaf ze zelf. Als ingenieur had hij toegang tot bijvoorbeeld de hydroelectrische centrale in Burfell die royale mogelijkheden bood voor zijn soort fotografie:

In the Icelandic photographs the landscape provides an added dimension to this play on relationships of size and scale, the vast deserts and great volcanoes echoing the monumentality of these manmade structures.

Als je eenmaal door laaghangende bewolking bij Burfell hebt rondgereden kun je je daar wel iets bij voorstellen!



De tentoonstellingen de afgelopen jaren waren afwisselend, veel IJsland en ijslandschap, regelmatig buitenlanders, soms over IJsland (Swim and Steam bijvoorbeeld, van de Franse Damien Peyret gefascineerd door de IJslandse manie voor zwembaden), oude bekenden (Mogens Koch) en eind 2007 heelbijdetijds Flickr Era- Digital Horizons: IJslandse fotografen (profs en amateurs) op 's werels grootste fotosite. Op de website kun je de collectie doorzoeken, in het IJslands; in het Engels is er een samenvatting van highlights waaronder deze uiterst intrigerende:

Unknown photographer  Age: ca. 1970 Belongings: Copies. Unnumbered 497 negatives Subject: Various freezing plants around Iceland.

Het museum voor moderne kunst van Reykjavik, over drie locaties verdeeld, toont veel IJslandse kunst: hun Erró collectie en werk van Kjarval 'Insights: Warrior Maidens and Ships of Fancy', waarin het landschap een mythologische rol krijgt. Maar ook een overzicht van waterverfschilderijen vanaf 1880, waarin het gewoon grootschalig zichzelf mag wezen..



De musea zijn oases van rust in functionele, stevige ruimtes en prettige hoeken voor koffie en lunch (IJsland is een topkoffieland!). Wie in de buurt werkt kan tussen de middag soep en salade komen eten tussen de warrior maidens.
Vanaf de straat loop je zo de bibliotheek in om kunstboeken in te kijken - of te schaken.



Musea zijn gratis, maar belangrijker: ze zijn open, relaxed: geen beveiliging in uniform, en aanwijzingen over wat wel en niet mag zijn opvallend afwezig. IJsland voelt als een vrij land, met veel ruimte en weinig afrastering. Bij een huis in een lavaveld vol levensgrote stenen hoef je geen hekje rond je 'tuin'. Bedrijven doen niet moeilijk met van die gevangenishekken om hun parkeerplaats - de gevangenis is dan ook onmiddellijk herkenbaar aan de hoeveelheid hek. De stokvisdrogerijen zomaar in de open lucht doen het zelfs zonder net of gaas tegen de talloze visetende vogels. "Yeah, well, birds are okay" zegt men schouderophalend.

Het past dus wel, dat IJsland de vrijhaven voor internet wil worden. De Icelandic Modern Media Initiative is een ambitieus programma om journalisten te beschermen en vrijheid van informatie te bevorderen. Welke andere natie zou de FAQ beginnen met "What and where is Iceland?". Ondertussen heten ze de oudste democratie ter wereld, waar rond 950 men samenkwam in Thingvellir, ook alweer indrukwekkend landschap en nu de grootste toeristenattractie.



RNW (Radio Netherlands Worldwide) legt het keurig uit, ook waarom IJslanders liever open zijn en dwars dan zich te conformeren aan de wensen van regeringen. Alles te verklaren uit het onherbergzame landschap, dat hekjes triviaal maakt en zelfs de vaste rotsgrond onder je voeten relatief - maar energie en ruimte biedt om alle informatie in de wereld vrij te laten stromen.

Behalve die van Jakob Jakobsson eigen foto's, meer op Flickr

trefwoorden kunst, ruimte

[Door grootscheepse verbouwing en veel 23dingen sinds afgelopen zomer niet geschreven hier. Maar we zijn weer terug!]

Geïnspireerd door rogue archivist Carl Malamud die filmopnamen van de Amerikaanse overheid bevrijdt, met crowdsourcing. Het verhaal is ontluisterend en opwekkend tegelijk -dat zijn de beste!

Antiquarisch

Ontluisterend hoe het toegaat anno 2010: Malamud schetst in By the people de antiquarische methoden die de Amerikaanse overheid hanteert om informatie publiek te maken -en te verkopen. Dat er bij online raadplegen voor elke bladzijde aan wetsteksten of jurisprudentie betaald moet worden -ook door de overheid zelf!- leidt er bijvoorbeeld toe dat niet alles nagezocht wordt wat nagezocht zou kunnen (moeten) worden. Het kost nu al tientallen miljoenen dollars per jaar. Maar daarmee komt wel de kwaliteit van de rechtspraak en het gelijkheidbeginsel in het geding -een verdachte die veel kan betalen kan immers wèl uit laten zoeken wat ie wil.

By the people is een prachtig betoog waarin Malamud uitlegt hoe het zo gekomen is en hoe zou moeten zijn. Amerikanen hebben daarbij het voordeel dat het land gemaakt is door Founding Fathers en Beroemde Presidenten die als levend erfgoed nog steeds gezaghebbend zijn. Je ziet zó uit de traditie de toekomst zich ontrollen. Dat hoeven wij niet te proberen met Willem van Oranje, Oldebarneveldt of zelfs Thorbecke.

De onontkooombare conclusie is dat in een democratisch land zoals Amerika bedoeld is, overheidsinformatie op het web moet staan: 'today, public means online'. En omdat de overheid daar zo traag mee is helpt Malamud ze een handje: hij ripte streaming video van hoorzittingen van het Congres om te zorgen dat het bewaard en toegankelijk blijft, en hij runde het FedFlix project: periodiek ontvangt hij zendingen video's van de overheid die hij laat digitaliseren en op het web zet. En na gebruik de video's terugstuurt, met een digitaal kopietje erbij.

Overheidsinformatie als handel

Film en video van de overheid wordt ook bewaard door NARA (National Archives and Records Administration). Een deel is digitaal en wordt als DVD verkocht via Amazon. Malamud maakte zich er boos over dat NARA dat materiaal niet zelf beschikbaar stelt, zoals het hoort met publiek domein spul betaald met belastinggeld.

Hij kocht een stel van die DVD's bij Amazon, zette ze online en riep mensen op ze films te bekijken, om aan te tonen dat er belangstelling voor is. De 46 filmpjes die hij had geplaatst werden in een week 14.664 keer bekeken. Ter vergelijking berekende hij hoeveel DVD's NARA in 2 jaar tijd via Amazon had verkocht: 5-10.000 - met 1899 titels in plaats van 46! (Boingboing 16 december 2009)

Voor de fooi van zo'n 3000 dollar die de verkoop opleverde doet een nationaal archief spullen over aan een commerciële partij - dat kan ook anders! Met een beroep op het publiek om bij Amazon de DVDs te kopen en te doneren verwierf Malamud ze in een paar dagen allemaal. Om de inhoud -publiek domein immers- op het web te zetten. Nu staan er meer dan 1300 bij de InternetArchive (ook om te downloaden in diverse bestandsformaten) en op het YouTube kanaal van PublicResource.org.

Witte handschoenen

Voor wie zich Postbus 51 spotjes voorstelt of slaapverwekkende opnames van kamerzittingen: je zult verbaasd staan. Bijvoorbeeld deze mix van praatshow en politieserie over postal services-related crime "all the King's Men" - de perp een zielig type - mislukt huwelijk, vervreemd van kinderen- in een kaal huis met fles drank in papieren zak en koude pizza. De postal inspector opereert psychologisch en confronteert hem met menselijk leed door criminele acties als de zijne... Voorlichting, maar ook echte film.



Of deze: 'Jacqueline Kennedy in Asia', in 1962, met posh gedragen poëtisch commentaar over banden tussen de volkeren en rijke geschiedenis en traditie en rituelen, 5-jaren plannen en democratie: 'India, a country as ancient as it is modern, moving, as history moves, across the threshold of the past' .

Jackie in mouwloze designer zomerjaponnetjes met witte handschoenen tot de ellebogen temidden van kleurrijke Indiërs, of op een olifant, een gemelijke Indira Gandhi, toen nog 'dochter-van', meestal half op de achtergrond (maar ook samen gezellig op de schommelbank). Jackie die stichtelijke dingen zegt en 's ochtends over een meer uitkijkt 'Mrs Kennedy once more looks out on a changing day, on a day of legendary beauty'.



De dreigende intro van deze 'Trips, slips and falls' duidt op een serieuze benadering van vallen en struikelen - dat wordt jaarlijks 12.000 mensen fataal, vertelt de opening ons. En wat te denken van deze 'Little song about noise' van Jerry Metcalf, Inspector State of Montana Department of Labor and Industry: "Where oh where did my hearing go?"

Waar al die filmpjes goed voor zijn, dat zal nog wel blijken. Soms zijn ze vast wel informatief, soms boeiend voor het tijdsbeeld, over hoe wij communiceerden of tegen zaken aankeken. Iemand zal er wel iets geks of nuttigs mee gaan doen.

NARA gaat crowdsurfen

Maar nu het meest opwekkende: Carl Malamud heeff NARA vlotgetrokken! Er is een International Amateur Scanning League opgericht die om te beginnen nog veel meer NARA spullen gaat digitaliseren. NARA en crowd-sourcing, dat is me wat! De Archivaris van de VS bedankte Malamud zelfs voor de duw in de goede richting en beloofde een mentaliteit van laggers om te vormen tot die van echte leaders.

Eén van de lessen die ik ooit leerde over digitaliseren 'don't underestimate what one man and a scanner can achieve'. En zo is het maar net.

trefwoorden open, publiek domein, malamud, open data , overheid, VS, rechtspraak