bedankt voor je inspirerende post. Deze geeft eens temeer aan waarom vrijgeven een goede route is. De RCE werkt samen met Wikimedia, en daar ben ik erg blij mee – dankzij hun steun en database hebben we Wiki Loves Monuments 2010 kunnen organiseren. Er kan natuurlijk altijd nog heel veel beter, en gelukkig zijn ze hard op de goede weg – getuige ook hun toelichting op de site. Dat betekent dat alle afbeeldingen van hun beeldbank tot 800 px op Wikipedia gebruikt kunnen worden.

De afgelopen maanden ben ik druk bezig geweest met het organiseren van Wiki Loves Monuments op Europees niveau, samen met vrijwilligers uit meer dan tien landen. Het is op zulke momenten dat ik de Nederlandse RCE toch weer nog meer ga waarderen – want veel buitenlandse zusterorganisaties hebben hun zaakjes minder op orde dan zij. Monumentennummers hoef je in sommige landen niet om te komen, die bestaan gewoon niet. Er zijn zelfs regio’s waar alle lijsten nog handgeschreven zijn (welk digitaal tijdperk)!

Maar niet getreurd, we boeken vooruitgang, en dankzij succes bij projecten als Wiki Loves Monuments staan instellingen er meer en meer voor open, en doen ze graag mee – we hebben immers kunnen bewijzen dat het werkt, ook in hun sector (getuige de samenwerking met de Raad van Europa, Europeana en Europa Nostra). Ik hoop dat je erover blijft bloggen, en http://www.wikilovesmonuments.eu goed in de gaten houdt!

Die grotere download-plaatjes is in elk geval al flinke stap vooruit, goeie actie! Ik heb de tekst hierboven aangepast.

Dank voor de reactie en de aanvulling!

Volgens mij heeft de RCE Wiki Loves Monuments wel op een bepaalde manier ondersteund, in ieder geval gesteund, of althans niet tegengewerkt

Inderdaad is die mini-thumbnail die je krijgt als je een afbeelding opslaat ronduit genant. Dat moeten ze maar snel verbeteren. Daar staat tegenover dat de beeldviewer een fullscreen-knop heeft waarmee je de afbeeldingen gedetailleerd kunt bekijken. Je kunt dan ook vrij makkelijk een schermafbeelding maken. Naar mijn mening valt die dan evengoed onder de creative commons-licentie: die gaat over de inhoud, niet over een bepaald formaat – lijkt mij. Met andere woorden ook grote beelden die je op die manier maakt zijn volgens mij vrij te gebruiken, met het voorbehoud van commercieel gebruik. Dat laatste is overigens ook jammer, als je doel is ‘laat duizend bloemen bloeien’.

Tot slot begreep ik dat het zoeken op monumentnummer nog niet werkt omdat dit bij de meeste beelden niet is ingevuld. Dit is uiteraard een grote klus. Daarom kan die zoekoptie maar beter nog even uitgezet worden.

Wij hebben met de RCE afgesproken dat we de beeldbank gaan koppelen aan de Rijksmonumenten Layar. Ook daarbij zullen we aanlopen tegen de ontbrekende monumentnummers, maar we kijken hoe ver we komen op basis van adres. Wel is het nog even wachten op een API of OAI-toegang om de koppeling te kunnen maken; daar wordt als het goed is aan gewerkt. Ook dat hoort natuurlijk bij open data.

1) Creative Commons is inderdaad geen oplossing voor het probleem met verweesde werken van het Nationaal Archief (en andere erfgoedinstellingen). Creative Commons-licenties kunnen alleen door rechthebbenden toegepast worden (een CC-licentie is uitdrukking van het feit dat een rechthebbende besloten heeft sommige van zijn/haar rechten vrij te geven) en dus niet door instellingen die werken van anderen beheren, maar niet over het auteursrecht op deze werken beschikken. Wat dit betreft heeft Vincent volledig gelijk.

2) In tegenstelling tot wat Vincent hierboven beweert is Creative Commons niet alleen maar incidenteel interessant voor makers: drie van de zes Creative Commons-licenties maken een verschil tussen niet-commercieel gebruik (deze is vrij toegestaan) en commercieel gebruik (hiervoor is toestemming van de maker vereist). Er zijn veel voorbeelden van professionele makers die niet-commercieel gebruik vrij toestaan en hun inkomsten uit commercieel gebruik van hun werken generen. In de context van toegang tot cultureel erfgoed kan een dergelijke benadering juist helpen om zowel de belangen van makers alsook die van het publiek te waarborgen. Cultureel erfgoedinstellingen als het NA mogen dan werken kosteloos toegankelijk maken (zie de positie van wouter/NA) terwijl commercieel gebruik van dezelfde werken alleen na toestemming (lees betalen van een vergoeding) van de maker toegestaan is. Het zou dus interessant kunnen zijn om te onderzoeken of dit element van de Creative Commons-licenties in massadigitaliseringsovereenkomsten toegepast kan worden.

3) Ik denk dat de discussie of het NA beter wel of geen inbreuk op het auteursrecht kan maken hier niet echt verder helpt. Zolang het auteursrecht niet gewijzigd wordt (de enige echte oplossing) zal iedereen die werken gebruikt zonder toestemming van (onbekende) makers/rechthebbenden inbreuk maken op het auteursrecht. Dat gebeurt dus ook in dit geval. Het NA maakt op grote schaal inbreuk op het auteursrecht van onbekende rechthebbenden en Pictoright faciliteert dit door het NA een vrijwaring aan te bieden. Het feit blijft bestaan dat noch het NA noch Pictoright toestemming hebben van de rechthebbenden in kwestie. Toch lijkt dit op dit moment een van de weinige institutionele arrangementen die instellingen als het NA in staat stellen om deze werken toegankelijk te maken. Beide partijen nemen hiervoor een risico en dat is in beide gevallen lovenswaardig.

4) Desalniettemin is deze constructie natuurlijk niet de enige oplossing voor het probleem: In de voorliggende constructie levert Pictoright een dienst aan het NA: het minimaliseren van het risico van het openbaar maken zonder toestemming. Deze dienst zou ook door andere partijen dan Pictoright geleverd kunnen worden. Bijvoorbeeld door de overheid (door een fonds op te richten voor vergoedingen aan makers die zich alsnog melden) of door meerdere erfgoedinstellingen die zelf een dergelijk fonds oprichten. Het zou mooi zijn als er meer pilotprojecten komen waarin het risico op verschillende manieren geminimaliseerd wordt. Op termijn zal dan duidelijk worden wat een redelijke vergoeding voor deze dienst is. Het is waarschijnlijk dat deze niet met de door Pictoright gehanteerde tarieven overeenkomt. Indien er slechts heel weinig makers naar voren komen zal dat uiteindelijk kunnen leiden tot lagere kosten voor het openbaar maken van verweesde werken.

Gauw lezen!