Voor audiovisueel materiaal ontplooit de Brabant-Collectie sinds 1996 activiteiten die vooral bedoeld zijn om de erfgoedwereld in Brabant te ondersteunen en beeld en geluid op te sporen en toegankelijk te houden. Zo kwam in 2001 de ‘filmdatabank’ tot stand, als een van de eerste filmbeelddatabanken van Nederland. Daarna werden met steun van de Mondriaan Stichting audiovisuele collecties van veel archiefdiensten in Brabant geconserveerd en gedigitaliseerd.
Van films naar foto's
Toen de filmbank eenmaal draaide kwam uit heemkundekringen het verzoek om een soortgelijke databank voor foto’s. De historische verenigingen die hierom vroegen leek het niet zinvol elk voor zich een eigen beeldbank proberen te maken. Een gezamenlijke aanpak leek hun effectiever, ook om financiële steun van de provincie te krijgen.
Terwijl voor de film de database volledig door de Brabant-Collectie moest worden bijgehouden, koos men voor de fotobank in 2004 voor webtechnologie. Daardoor kunnen deelnemers zelf op afstand foto’s en gegevens invoeren. In 2006 zijn de (inmiddels verouderde) filmbank en de fotobank samengevoegd tot de Film- en Fotobank Noord-Brabant (FFNB). Frank van der Maden, historicus en archivaris gespecialiseerd in audiovisuele archivering, vertelt hoe de FFNB functioneert voor de historische verenigingen in Brabant.
De Brabant-Collectie biedt de infrastructuur gratis aan –niet alleen aan historische verenigingen, maar aan alle instellingen met historische films en foto’s. De deelnemers moeten zelf voor de inhoud zorgen. Zij krijgen toegang tot de beheeromgeving van FFNB en kunnen daar foto’s (en films) en beschrijvingen invoeren. Voor de beschrijvingen is een model beschikbaar gebaseerd op Dublin Core, maar deelnemers kunnen zelf andere beschrijvingsvelden toevoegen (maximaal 10). De standaardvelden voldoen in de meeste gevallen wel, behalve dat leden van de beeldbank dikwijls een uitgebreide beschrijving in een lang tekstveld willen opnemen.
Compleet systeem
Je kunt als deelnemende vereniging al je (grote) JPEG bestanden op de server plaatsen. Of je de foto’s publiceert op de website is een keuze, je kunt dat per foto aanvinken. Het systeem alleen gebruiken om bestanden in het gesloten deel te beheren is dus theoretisch mogelijk, maar het heeft niet de voorkeur, want één van de doelstellingen van de FFNB is nu juist zoveel mogelijk aan het publiek te tonen. Als je kiest voor publiceren, worden de afgeleiden voor webpresentatie automatisch gemaakt (duimnagels en bestanden voor inzoomen) Het publiceren beperkt zich niet alleen tot foto’s (en films), je kunt een complete website aanmaken, met een subdomeinnaam, een startpagina, artikelen, etc. Er zijn diverse rollen gedefinieerd, met verschillende rechten, zodat een team volgens een bepaalde taakverdeling de site kan beheren.
De combinatie van beheer en publicatie betekent dat historische verenigingen die er alleen JPEG bestanden op na houden naast dit systeem niets anders nodig hebben. Archiefbestanden in TIFF-formaat moet je voorlopig zelf ergens veilig opslaan. Binnenkort zal het mogelijk worden de FFNB te gebruiken als e-depot, met alle functionaliteit die permanente toegang moet garanderen. Of dat ook financieel een aantrekkelijke optie is wordt nu bekeken en zal later dit jaar duidelijk worden. Van der Maden wijst erop dat de FFNB ook op dit moment al het risico op verlies van de bestanden aanzienlijk verkleint. Maar met de-depotfunctie is de digitale duurzaamheid van het materiaal in de FFNB helemaal goed geregeld.
Gebruikers die zich registreren kunnen hun eigen selectie foto’s bewaren en commentaren toevoegen, die ter goedkeuring worden doorgestuurd aan de beheerder van de collectie. Voor bestellen van foto’s is er een winkelwagentje. Degene die de digitale collectie beheert kan per foto het winkelwagentje aanzetten. Alle opties worden in een uitgebreide handleiding voor gebruikers en beheerders uiteengezet. De handleiding geeft de deelnemende verenigingen bovendien allerlei advies over scannen, bewaren en beschrijven van hun foto’s.
Langzaam maar zeker
Er staan nu 114.000 foto’s in de beeldbank, waarvan 82.000 foto’s van monumenten in Noord-Brabant afkomstig van de provincie. Sommige historische verenigingen hebben er veel foto’s op staan, anderen een paar. Frank van der Maden bespeurt een groei van de deelname en van het gebruik, maar dat gaat langzaam. Nog steeds is niet iedereen even vertrouwd met internet, en er zijn historische verenigingen die hun fotocollectie liever reserveren voor gebruik ter plaatse: voor de eigen inwoners, onderzoekers, en voor tentoonstellingen en exposities. Zij hebben er geen behoefte aan dat iedereen via het web toegang heeft tot hun collectie.
Anderzijds ziet Van der Maden dat door platforms als Flickr en YouTube de vertrouwdheid met het web toeneemt en verenigingen het anders gaan aanpakken. Het idee dat je met samenwerking meer kunt bereiken wint terrein. Zoals Van der Maden het zegt ‘Men realiseert zich dat op het web het niet een kwestie van of-of is maar van en-en’.
Schutters
Dan zijn er ook collecties bij uiteenlopende organisaties die nog nauwelijks bekend zijn met de FFNB. Van der Maden geeft regelmatig presentaties om de mogelijkheden ervan onder de aandacht te brengen en komt dan, om een recent voorbeeld te noemen, bij de Noordbrabantse Federatie van Schuttersgilden, waar vele tientallen gilden bij zijn aangesloten. Zij hebben dikwijls foto’s in hun bezit, van hun eigen activiteiten maar ook van historische evenementen waar ze bij betrokken waren. Uit die kringen zitten ondertussen al een aantal foto’s en films in de FFNB, maar naar verwachting zal dat aantal het komende jaar aanzienlijk gaan toenemen.
Voor Van der Maden is het werk voor de FFNB dat van een intermediair, waarbij hij de grote ontwikkelingen op het web volgt en gebruikt om historische verenigingen te kunnen ondersteunen bij datgene waar ze in hun eigen omgeving mee bezig zijn. De FFNB is nadrukkelijk niet opgezet als tijdelijk project maar als duurzame oplossing die meegroeit, niet alleen met ontwikkelingen in de technologie, maar ook met de veranderingen in het gebruik en het gedrag van onderzoekers en collectiebeheerders. Dat gaat niet allemaal in hetzelfde tempo. ‘Het heeft zijn tijd nodig’, zegt Van der Maden filosofisch, een houding die in de erfgoedwereld niet misstaat.
__________
Film en fotobank Noord-Brabant http://www.filmenfotobank-nb.nl/
Van films naar foto's
Toen de filmbank eenmaal draaide kwam uit heemkundekringen het verzoek om een soortgelijke databank voor foto’s. De historische verenigingen die hierom vroegen leek het niet zinvol elk voor zich een eigen beeldbank proberen te maken. Een gezamenlijke aanpak leek hun effectiever, ook om financiële steun van de provincie te krijgen.
Terwijl voor de film de database volledig door de Brabant-Collectie moest worden bijgehouden, koos men voor de fotobank in 2004 voor webtechnologie. Daardoor kunnen deelnemers zelf op afstand foto’s en gegevens invoeren. In 2006 zijn de (inmiddels verouderde) filmbank en de fotobank samengevoegd tot de Film- en Fotobank Noord-Brabant (FFNB). Frank van der Maden, historicus en archivaris gespecialiseerd in audiovisuele archivering, vertelt hoe de FFNB functioneert voor de historische verenigingen in Brabant.
De Brabant-Collectie biedt de infrastructuur gratis aan –niet alleen aan historische verenigingen, maar aan alle instellingen met historische films en foto’s. De deelnemers moeten zelf voor de inhoud zorgen. Zij krijgen toegang tot de beheeromgeving van FFNB en kunnen daar foto’s (en films) en beschrijvingen invoeren. Voor de beschrijvingen is een model beschikbaar gebaseerd op Dublin Core, maar deelnemers kunnen zelf andere beschrijvingsvelden toevoegen (maximaal 10). De standaardvelden voldoen in de meeste gevallen wel, behalve dat leden van de beeldbank dikwijls een uitgebreide beschrijving in een lang tekstveld willen opnemen.
Compleet systeem
Je kunt als deelnemende vereniging al je (grote) JPEG bestanden op de server plaatsen. Of je de foto’s publiceert op de website is een keuze, je kunt dat per foto aanvinken. Het systeem alleen gebruiken om bestanden in het gesloten deel te beheren is dus theoretisch mogelijk, maar het heeft niet de voorkeur, want één van de doelstellingen van de FFNB is nu juist zoveel mogelijk aan het publiek te tonen. Als je kiest voor publiceren, worden de afgeleiden voor webpresentatie automatisch gemaakt (duimnagels en bestanden voor inzoomen) Het publiceren beperkt zich niet alleen tot foto’s (en films), je kunt een complete website aanmaken, met een subdomeinnaam, een startpagina, artikelen, etc. Er zijn diverse rollen gedefinieerd, met verschillende rechten, zodat een team volgens een bepaalde taakverdeling de site kan beheren.
De combinatie van beheer en publicatie betekent dat historische verenigingen die er alleen JPEG bestanden op na houden naast dit systeem niets anders nodig hebben. Archiefbestanden in TIFF-formaat moet je voorlopig zelf ergens veilig opslaan. Binnenkort zal het mogelijk worden de FFNB te gebruiken als e-depot, met alle functionaliteit die permanente toegang moet garanderen. Of dat ook financieel een aantrekkelijke optie is wordt nu bekeken en zal later dit jaar duidelijk worden. Van der Maden wijst erop dat de FFNB ook op dit moment al het risico op verlies van de bestanden aanzienlijk verkleint. Maar met de-depotfunctie is de digitale duurzaamheid van het materiaal in de FFNB helemaal goed geregeld.
Gebruikers die zich registreren kunnen hun eigen selectie foto’s bewaren en commentaren toevoegen, die ter goedkeuring worden doorgestuurd aan de beheerder van de collectie. Voor bestellen van foto’s is er een winkelwagentje. Degene die de digitale collectie beheert kan per foto het winkelwagentje aanzetten. Alle opties worden in een uitgebreide handleiding voor gebruikers en beheerders uiteengezet. De handleiding geeft de deelnemende verenigingen bovendien allerlei advies over scannen, bewaren en beschrijven van hun foto’s.
Langzaam maar zeker
Er staan nu 114.000 foto’s in de beeldbank, waarvan 82.000 foto’s van monumenten in Noord-Brabant afkomstig van de provincie. Sommige historische verenigingen hebben er veel foto’s op staan, anderen een paar. Frank van der Maden bespeurt een groei van de deelname en van het gebruik, maar dat gaat langzaam. Nog steeds is niet iedereen even vertrouwd met internet, en er zijn historische verenigingen die hun fotocollectie liever reserveren voor gebruik ter plaatse: voor de eigen inwoners, onderzoekers, en voor tentoonstellingen en exposities. Zij hebben er geen behoefte aan dat iedereen via het web toegang heeft tot hun collectie.
Anderzijds ziet Van der Maden dat door platforms als Flickr en YouTube de vertrouwdheid met het web toeneemt en verenigingen het anders gaan aanpakken. Het idee dat je met samenwerking meer kunt bereiken wint terrein. Zoals Van der Maden het zegt ‘Men realiseert zich dat op het web het niet een kwestie van of-of is maar van en-en’.
Schutters
Dan zijn er ook collecties bij uiteenlopende organisaties die nog nauwelijks bekend zijn met de FFNB. Van der Maden geeft regelmatig presentaties om de mogelijkheden ervan onder de aandacht te brengen en komt dan, om een recent voorbeeld te noemen, bij de Noordbrabantse Federatie van Schuttersgilden, waar vele tientallen gilden bij zijn aangesloten. Zij hebben dikwijls foto’s in hun bezit, van hun eigen activiteiten maar ook van historische evenementen waar ze bij betrokken waren. Uit die kringen zitten ondertussen al een aantal foto’s en films in de FFNB, maar naar verwachting zal dat aantal het komende jaar aanzienlijk gaan toenemen.
Voor Van der Maden is het werk voor de FFNB dat van een intermediair, waarbij hij de grote ontwikkelingen op het web volgt en gebruikt om historische verenigingen te kunnen ondersteunen bij datgene waar ze in hun eigen omgeving mee bezig zijn. De FFNB is nadrukkelijk niet opgezet als tijdelijk project maar als duurzame oplossing die meegroeit, niet alleen met ontwikkelingen in de technologie, maar ook met de veranderingen in het gebruik en het gedrag van onderzoekers en collectiebeheerders. Dat gaat niet allemaal in hetzelfde tempo. ‘Het heeft zijn tijd nodig’, zegt Van der Maden filosofisch, een houding die in de erfgoedwereld niet misstaat.
__________
Film en fotobank Noord-Brabant http://www.filmenfotobank-nb.nl/
foto: station in Helvoirt, bij het jubileum van Kees Trommelen, gefotografeerd door Het Zuiden, ca. 1916. BHIC/Brabant Bekijken
Vroeger is van ons - interviews over historische fotocollecties