In deze historische omgeving vertelt Otto Gielstra, voorzitter van Ald Makkum en werkzaam als archivaris voor de gemeente Wûnseradiel, over de activiteiten van de stichting, temidden van computers en papieren. De oude registers op tafel worden momenteel door vrijwilligers ingevoerd in de computer.
Kadastrale kaart
Bijzonder is dat zij proberen de gegevens van de burgerlijke stand direct te verbinden met de kadastrale kaart van 1830. Een heel gepuzzel, niet zozeer om het handschrift te ontcijferen, maar vooral om de nummers aan de juiste percelen te koppelen: in de loop van 100 jaar zijn er namelijk wel acht verschillende nummeringen gehanteerd.
Uiteindelijk zal alle beschikbare informatie via een aanklikbare kaart op het web toegankelijk worden: niet alleen gegevens over bewoners, maar ook foto’s van het pand, de bouwhistorie (vergunningen, tekeningen etc) en wat er verder nog maar over bekend is, via verschillende zoek- en selectievensters. Voor deze complexe toepassing wordt ter plaatse software op maat ontwikkeld.
Meer besef
Ald Makkum bestaat sinds 1992 en is de enige echte historische vereniging binnen de 26 kernen die de gemeente Wûnseradiel uitmaken. De stichting heeft zo’n 300 donateurs en kleine groep vrijwilligers die zich inzetten voor het documentatiecentrum, de publicaties en de monumentenzorg. In andere dorpen zijn wel amateurhistorici, verzamelaars en groepen die zich specialiseren op één onderwerp (molens bijvoorbeeld), en is onlangs een Werkgroep Historisch Wûnseradiel opgezet om die allemaal te verbinden in een netwerk. Binnen de groep wordt gewerkt aan digitaliseren van collecties en er wordt ook materiaal uitgewisseld, zodat het daar beheerd wordt waar het het beste thuishoort.
De gemeente steunt dat idee vanuit het besef dat er wat erfgoed betreft een aantal zaken verbeterd moet worden. Het gemeentearchief bijvoorbeeld, met stukken die teruggaan tot 1542 - dat wordt nu door Gielstra geordend. Bij de komende herindeling (tot een gemeente die de hele zuidwesthoek van Friesland omvat) zal het worden opgenomen in een nieuw streekarchief. Ook ontbreekt het de gemeente aan de nodige kennis over monumenten. Regelmatig springt Ald Makkum ertussen om over historische panden en stadsgeschiedenis uit te leggen waarmee rekening gehouden moet worden.
Groot fotoarchief
De gemeente heeft aan Ald Makkum ook foto’s overgedragen. De fotocollectie is door systematisch verzamelen en giften van particulieren fors uitgedijd: 45.000 foto’s, over de hele gemeente Wûnseradiel, en daarvan ongeveer een derde specifiek over Makkum. Er worden ook speciaal foto’s bij gemaakt. Zo hebben zij afdrukken van opmetingsfoto’s die in de oorlog door het Openluchtmuseum zijn gemaakt van alle oude panden in Makkum. Op basis van die foto’s, die nu 65 jaar oud zijn, maken ze nieuwe foto’s van dezelfde plekken. Ook leggen ze voor de collectie evenementen vast.
Deze nieuwe foto’s zijn digitaal, en het analoge materiaal is grotendeels gedigitaliseerd. In totaal zijn er 40.000 digitale beelden. Als scankwaliteit is gekozen voor een resolutie die afdrukken van 10 x 15 cm op 300 dpi mogelijk maakt. De TIFFs staan op 300 CDs en externe harde schijven. Behalve foto’s heeft Ald Makkum landkaarten en tekeningen; daarvan zijn er nu 400 als PDFs in het systeem opgenomen maar het digitaliseren van de hele collectie zal nog wel een tijdje duren.
Het beschrijven doen ze bij Ald Makkum in AskSam, een flexibele database waar je ook lange stukken tekst in kwijt kunt. Zo kun je het verhaal achter een foto direct bij de andere gegevens opslaan. De lange teksten gaan dan in een apart bestand dat aan de foto gekoppeld is, zodat je bij gericht zoeken naar foto’s niet gehinderd wordt door een overdaad aan treffers in de teksten. Ze werken al jaren met AskSam en Gielstra is er zeer over te spreken. Al het beeldmateriaal inmiddels beschreven, voor zover de gegevens bekend zijn. Bezoekers kunnen ter plekke in de computer zoeken en foto’s bekijken. Ook worden de afbeeldingen veel gebruikt voor lezingen, in lesbrieven die Ald Makkum op verzoek voor scholen maakt, en voor publicaties.
Familiegeschiedenis
De wikekalinder die elk jaar wordt uitgegeven staat vol historische foto’s en is erg gewild, er wordt heel wat van verkocht. Jaarlijks proberen ze ook een of twee boeken uit te geven, met veel illustraties uit het fotoarchief. Meestal worden ze gepubliceerd in samenwerking met andere partijen die zelf onderzoek hebben gedaan of de publicatie financieren. Denk aan stichtingen en verenigingen die voor families monumenten en verzamelingen beheren en de familiegeschiedenis documenteren, die hebben wel wat geld over voor een mooi boekje. Ald Makkum kan bij zo’n project de nodige historische kennis inbrengen en als uitgever optreden. Gielstra zou willen dat Ald Makkum zelf meer historisch onderzoek kon doen maar dat komt steeds op een beperkt aantal mensen neer. Toch heeft Ald Makkum buiten de vaste periodiek (Aldnijs) sinds 1992 zelfstandig veertien boeken geschreven en uitgegeven.
Er wordt wel over onderzoek gerapporteerd op de jaarlijkse bijeenkomsten. Behalve lezingen zijn er op die avonden presentaties van foto’s, en tegenwoordig ook film. Dat is een recente activiteit, en het slaat goed aan.
En dan doen de foto’s nog dienst als aanknopingspunt voor achtergrondverhalen. Gielstra vertelt hoe hij af en toe een historische opname waar hij meer over zou willen weten, ergens ophangt waar echte oude Makkumers komen, bijvoorbeeld bij de kapper. Na een paar weken blijkt dat de foto bij deze of gene de nodige herinneringen wist op te roepen, en dat verhaal wordt dan vastgelegd.
Wûnseradiel
Voor het netwerk dat Gielstra voor Wûnseradiel voor ogen staat komt er een gezamenlijke website, waar elke deelnemer pagina’s kan maken over het eigen dorp, en zelf foto’s en filmpjes plaatsen. Ald Makkum zal uit het beeldbestand een selectie maken voor de site, omdat het niet veel zin heeft een heel stel min of meer gelijke foto’s op te nemen. Behalve de officiële onderschriften uit de beschrijvingen komt er een mogelijkheid voor bezoekers om commentaar toe te voegen dat, na moderatie, zichtbaar zal worden op de site..
Gielstra is ervan overtuigd dat dit gaat werken, als je mensen maar iets aanbiedt waar ze wat aan hebben. Als voorbeeld noemt hij de kentekensite van Tresoar, waar mensen erg actief mee bezig zijn. De website is voor hem geen eindstation, hij ziet het als een opstapje naar de diepere ontsluiting, en de context van historische informatie en verhalen die de individuele deelnemers kunnen aanbieden.
Het is een hele klus om deze samenwerking van de grond te tillen zodat iedereen enthousiast is en de meerwaarde ervan ook echt wordt gerealiseerd. Gielstra zou er wel voorstander van zijn als er infrastructuur werd aangeboden voor historische verenigingen en een pakket met software om een website te maken. Nu ontwerpt iedereen een eigen site en moet ieder voor zich dezelfde kwesties oplossen. Voorwaarde zou wel zijn dat je zelf direct materiaal op de site kunt plaatsen en je eigen omgeving zelf beheren, en dat er een koppeling is met je bestaande informatiesysteem, door automatische export van gegevens naar de webomgeving.
Zoiets is er (nog) niet, en dus werkt Ald Makkum de komende maanden met partners uit Wûnseradiel aan een eigen gedeelde webtoegang. Materiaal is er in elk geval genoeg.
Stichting Ald Makkum http://www.ald-makkum.nl/
Kadastrale kaart
Bijzonder is dat zij proberen de gegevens van de burgerlijke stand direct te verbinden met de kadastrale kaart van 1830. Een heel gepuzzel, niet zozeer om het handschrift te ontcijferen, maar vooral om de nummers aan de juiste percelen te koppelen: in de loop van 100 jaar zijn er namelijk wel acht verschillende nummeringen gehanteerd.
Uiteindelijk zal alle beschikbare informatie via een aanklikbare kaart op het web toegankelijk worden: niet alleen gegevens over bewoners, maar ook foto’s van het pand, de bouwhistorie (vergunningen, tekeningen etc) en wat er verder nog maar over bekend is, via verschillende zoek- en selectievensters. Voor deze complexe toepassing wordt ter plaatse software op maat ontwikkeld.
Meer besef
Ald Makkum bestaat sinds 1992 en is de enige echte historische vereniging binnen de 26 kernen die de gemeente Wûnseradiel uitmaken. De stichting heeft zo’n 300 donateurs en kleine groep vrijwilligers die zich inzetten voor het documentatiecentrum, de publicaties en de monumentenzorg. In andere dorpen zijn wel amateurhistorici, verzamelaars en groepen die zich specialiseren op één onderwerp (molens bijvoorbeeld), en is onlangs een Werkgroep Historisch Wûnseradiel opgezet om die allemaal te verbinden in een netwerk. Binnen de groep wordt gewerkt aan digitaliseren van collecties en er wordt ook materiaal uitgewisseld, zodat het daar beheerd wordt waar het het beste thuishoort.
De gemeente steunt dat idee vanuit het besef dat er wat erfgoed betreft een aantal zaken verbeterd moet worden. Het gemeentearchief bijvoorbeeld, met stukken die teruggaan tot 1542 - dat wordt nu door Gielstra geordend. Bij de komende herindeling (tot een gemeente die de hele zuidwesthoek van Friesland omvat) zal het worden opgenomen in een nieuw streekarchief. Ook ontbreekt het de gemeente aan de nodige kennis over monumenten. Regelmatig springt Ald Makkum ertussen om over historische panden en stadsgeschiedenis uit te leggen waarmee rekening gehouden moet worden.
Groot fotoarchief
De gemeente heeft aan Ald Makkum ook foto’s overgedragen. De fotocollectie is door systematisch verzamelen en giften van particulieren fors uitgedijd: 45.000 foto’s, over de hele gemeente Wûnseradiel, en daarvan ongeveer een derde specifiek over Makkum. Er worden ook speciaal foto’s bij gemaakt. Zo hebben zij afdrukken van opmetingsfoto’s die in de oorlog door het Openluchtmuseum zijn gemaakt van alle oude panden in Makkum. Op basis van die foto’s, die nu 65 jaar oud zijn, maken ze nieuwe foto’s van dezelfde plekken. Ook leggen ze voor de collectie evenementen vast.
Deze nieuwe foto’s zijn digitaal, en het analoge materiaal is grotendeels gedigitaliseerd. In totaal zijn er 40.000 digitale beelden. Als scankwaliteit is gekozen voor een resolutie die afdrukken van 10 x 15 cm op 300 dpi mogelijk maakt. De TIFFs staan op 300 CDs en externe harde schijven. Behalve foto’s heeft Ald Makkum landkaarten en tekeningen; daarvan zijn er nu 400 als PDFs in het systeem opgenomen maar het digitaliseren van de hele collectie zal nog wel een tijdje duren.
Het beschrijven doen ze bij Ald Makkum in AskSam, een flexibele database waar je ook lange stukken tekst in kwijt kunt. Zo kun je het verhaal achter een foto direct bij de andere gegevens opslaan. De lange teksten gaan dan in een apart bestand dat aan de foto gekoppeld is, zodat je bij gericht zoeken naar foto’s niet gehinderd wordt door een overdaad aan treffers in de teksten. Ze werken al jaren met AskSam en Gielstra is er zeer over te spreken. Al het beeldmateriaal inmiddels beschreven, voor zover de gegevens bekend zijn. Bezoekers kunnen ter plekke in de computer zoeken en foto’s bekijken. Ook worden de afbeeldingen veel gebruikt voor lezingen, in lesbrieven die Ald Makkum op verzoek voor scholen maakt, en voor publicaties.
Familiegeschiedenis
De wikekalinder die elk jaar wordt uitgegeven staat vol historische foto’s en is erg gewild, er wordt heel wat van verkocht. Jaarlijks proberen ze ook een of twee boeken uit te geven, met veel illustraties uit het fotoarchief. Meestal worden ze gepubliceerd in samenwerking met andere partijen die zelf onderzoek hebben gedaan of de publicatie financieren. Denk aan stichtingen en verenigingen die voor families monumenten en verzamelingen beheren en de familiegeschiedenis documenteren, die hebben wel wat geld over voor een mooi boekje. Ald Makkum kan bij zo’n project de nodige historische kennis inbrengen en als uitgever optreden. Gielstra zou willen dat Ald Makkum zelf meer historisch onderzoek kon doen maar dat komt steeds op een beperkt aantal mensen neer. Toch heeft Ald Makkum buiten de vaste periodiek (Aldnijs) sinds 1992 zelfstandig veertien boeken geschreven en uitgegeven.
Er wordt wel over onderzoek gerapporteerd op de jaarlijkse bijeenkomsten. Behalve lezingen zijn er op die avonden presentaties van foto’s, en tegenwoordig ook film. Dat is een recente activiteit, en het slaat goed aan.
En dan doen de foto’s nog dienst als aanknopingspunt voor achtergrondverhalen. Gielstra vertelt hoe hij af en toe een historische opname waar hij meer over zou willen weten, ergens ophangt waar echte oude Makkumers komen, bijvoorbeeld bij de kapper. Na een paar weken blijkt dat de foto bij deze of gene de nodige herinneringen wist op te roepen, en dat verhaal wordt dan vastgelegd.
Wûnseradiel
Voor het netwerk dat Gielstra voor Wûnseradiel voor ogen staat komt er een gezamenlijke website, waar elke deelnemer pagina’s kan maken over het eigen dorp, en zelf foto’s en filmpjes plaatsen. Ald Makkum zal uit het beeldbestand een selectie maken voor de site, omdat het niet veel zin heeft een heel stel min of meer gelijke foto’s op te nemen. Behalve de officiële onderschriften uit de beschrijvingen komt er een mogelijkheid voor bezoekers om commentaar toe te voegen dat, na moderatie, zichtbaar zal worden op de site..
Gielstra is ervan overtuigd dat dit gaat werken, als je mensen maar iets aanbiedt waar ze wat aan hebben. Als voorbeeld noemt hij de kentekensite van Tresoar, waar mensen erg actief mee bezig zijn. De website is voor hem geen eindstation, hij ziet het als een opstapje naar de diepere ontsluiting, en de context van historische informatie en verhalen die de individuele deelnemers kunnen aanbieden.
Het is een hele klus om deze samenwerking van de grond te tillen zodat iedereen enthousiast is en de meerwaarde ervan ook echt wordt gerealiseerd. Gielstra zou er wel voorstander van zijn als er infrastructuur werd aangeboden voor historische verenigingen en een pakket met software om een website te maken. Nu ontwerpt iedereen een eigen site en moet ieder voor zich dezelfde kwesties oplossen. Voorwaarde zou wel zijn dat je zelf direct materiaal op de site kunt plaatsen en je eigen omgeving zelf beheren, en dat er een koppeling is met je bestaande informatiesysteem, door automatische export van gegevens naar de webomgeving.
Zoiets is er (nog) niet, en dus werkt Ald Makkum de komende maanden met partners uit Wûnseradiel aan een eigen gedeelde webtoegang. Materiaal is er in elk geval genoeg.
Stichting Ald Makkum http://www.ald-makkum.nl/
Vroeger is van ons - interviews over historische fotocollecties