Stichting Heemkunde Markelo zetelt tijdelijk in twee ruime vertrekken in de kelder van het voormalig gemeentehuis. Twee keer per week werken hier vrijwilligers, aan het scannen van foto’s, het omvangrijke knipselarchief en het beheer van de collectie. De voorzitter en penningmeester van Heemkunde Markelo, de heren G.J. Leferink en J. Stoelhorst, ontvangen mij daar temidden van computers, een aantal scanners, grote tafels, en rijen ordners, ladenkasten en oude leggers in perkamenten banden langs de muren.
Genealogie
Leferink vertelt dat Heemkunde Markelo is opgericht vanuit genealogische interesse van een aantal mensen die in 1996 besloten dat ze gezamenlijk meer konden bereiken met hun hobby. Ze richtten een stichting op, kregen steun van de gemeente en toegang tot het archief. Toen zijn ze meteen voortvarend begonnen met het invoeren van DTB gegevens uit gemeentelijke, kerkelijke registers, en leenregisters (die teruggaan tot de 13e eeuw).
Het toeval wilde dat Pro-gen (bekende software voor genealogische gegevens) in Markelo wordt ontwikkeld. Het directe contact met de bouwers maakte het gemakkelijk het programma aangepast te krijgen en de zaken meteen op een eigentijdse manier op te zetten. Stoelhorst voegt toe dat zij in hun werk ook het nodige met computers deden en daarom direct de mogelijkheden zagen. Zeker toen werkten andere verenigingen vaak nog vanuit een papieren wereldbeeld.
Samenwerking en onafhankelijkheid
Van de gemeente Markelo konden zij het fotoarchief en krantenarchief in bruikleen krijgen mits er samenwerking tot stand kwam met de twee andere erfgoedverenigingen: de museumboerderij en de folkloristische vereniging (die zich voornamelijk op boerendans richt). Ze verenigden zich in de ‘Stichting Foto en Krant’ die het fotoarchief ging ordenen, beschrijven, scannen en invoeren in de computer. In die periode werden ook de eerste contacten gelegd met zusterorganisaties in Goor en Diepenheim om ervaringen uit te wisselen.
Die samenwerking met andere historische verenigingen kon op een hoger plan getild worden toen bij de samenvoeging van enkele gemeentes tot de nieuwe gemeente Hof van Twente subsidies voor gezamenlijke projecten beschikbaar kwamen. Een doortimmerd plan voor een beeldbank voor alle historische verenigingen van Hof van Twente werd meteen gehonoreerd. ‘De Hofmarken’ heet het samenwerkingsverband, dat een beeldbank beheert met 25.000 foto’s van de zes partners, waar dagelijks nieuw materiaal aan wordt toegevoegd. Samen hebben de verenigingen zo’n 50.000 foto’s, voor de beeldbank maakt ieder een eigen selectie.
Leferink benadrukt dat waarborgen van de onafhankelijkheid van de deelnemers een voorwaarde was voor succes: ze beheren nu net als tevoren hun eigen beeld- en knipselarchief en bepalen zelf het tempo van invoeren. Het is volgens Leferink en Stoelhorst ook een absolute voorwaarde voor een bloeiend gemeenschapsleven dat men op het niveau van het dorp of buurtschap met eigen dingen bezig kan zijn. Zou men activiteiten van de historische verenigingen van Hof van Twente samenvoegen, dan zou dat meteen hun einde betekenen.
Systeem van Markelo
Omdat Heemkunde Markelo in Pro-Gen al een goedwerkend systeem voor hun foto’s had opgezet, met gestandaardiseerde rubriceringen, en de anderen niet, lag het voor de hand dat zij zich bij Markelo aansloten. Er werd gekozen voor software van Atlantis en bestaande gegevens werden daarheen overgezet.
Heemkunde Markelo heeft originele negatieven en afdrukken, maar ook veel scans van foto’s en ansichtkaarten. Verzamelaars stellen nog steeds nieuw materiaal beschikbaar, eigenlijk steeds meer naarmate de stichting zichtbaarder wordt door hun activiteiten. Niet iedereen wil het materiaal afstaan, dan wordt een digitale kopie gemaakt voor het beeldarchief. Er wordt goed op kwaliteit en doelmatigheid gelet. Onlangs werd een diascanner aangeschaft om een grote verzameling dia’s snel te kunnen inscannen (ook als vriendendienst voor zusterverenigingen). Eén van de vrijwilligers legt zich toe op beeldbewerking.
Wie op zoek is naar historische informatie over Markelo weet de stichting wel te vinden. Regelmatig zoeken mensen hen op die ooit in Markelo woonden, of wier familie ervandaan komt. Stoelhorst vertelt dat niet zo lang geleden een vrouw langskwam die als kind in de oorlog was ondergebracht in Markelo. Haar herinneringen beperkten zich tot kleine gebeurtenissen, bijvoorbeeld van de school, maar doordat alles over die school was uitgezocht konden ze het verhaal goed voor haar aanvullen.
Geschiedschrijving
Voor Heemkunde Markelo dient het ontsluiten van genealogische bronnen, van het kadaster, en van allerlei gegevens die zij verwerven door lenen en schenkingen, uiteindelijk om de geschiedenis van Markelo te kunnen schrijven. Die wordt in eigen beheer in mooi geproduceerde boeken uitgegeven, in een tempo van een deel per vier jaar, en er is veel belangstelling voor. Momenteel wordt er gewerkt aan deel 4. De geschiedenis van de boerderijen en hun bewoners, die in detail is uitgezocht, is gekozen als invalshoek voor de boeken. Dat is boeiend voor de huidige bewoners, maar ook degenen die een huis willen kopen of verbouwen (makelaars, architecten) kunnen er hun voordeel mee doen.
Kennis over gebruiken, tradities, de landbouw, namen, historische gebeurtenissen etc wordt gebruikt voor de kaderteksten waarmee de boeken gelardeerd zijn. Ook het omvangrijk knipselarchief wordt hiervoor benut. De 100.000 knipsels zijn verzameld door jarenlang het archief van de regionale krant Tubantia door te spitten en artikelen te kopiëren. Nu worden ze geïndexeerd, en deels gescand en opgenomen in de beeldbank.
De Hofmarken heeft zo’n 50 bezoekers per dag. Heemkunde Markelo ziet een opgaande lijn in gebruik van het materiaal dat zij beheren, en verwacht dat ook de foto’s steeds meer gebruikt gaan worden. Misschien dat er dan ook meer afdrukken van foto’s verkocht gaan worden; nu is de opbrengst hiervan bescheiden. Het is nu in alle opzichten gemakkelijker een foto te bestellen, er is prominent functionaliteit voor ingebouwd. Omdat de foto’s en scans geschonken zijn, soms door de fotograaf zelf, vormt auteursrecht geen probleem.
Prioriteiten
Met een beeldbank die goed draait en goed bezocht wordt hebben zij niet direct behoefte aan een provinciaal platform voor historische verenigingen -waar momenteel in Overijssel aan gewerkt wordt. Stoelhorst legt uit dat zij vooral bezorgd zijn dat ze hiervoor dingen opnieuw zullen moeten doen, net nu ze het zelf voor elkaar hebben. Vooralsnog is dat niet helemaal duidelijk, dus ze volgen vanuit Markelo met interesse de voortgang. Ook deelname aan andere platforms, zoals Flickr, vinden zij minder belangrijk dan vindbaarheid van hun foto’s door zoekmachines (Google), en dat laatste zal naar verwachting volgend jaar met Atlantis mogelijk zijn.
Het project dat nu bovenaan het lijstje staat is echter van heel andere aard: een nieuw onderkomen. Hun werk- en archiefruimte wordt gesloopt, en een andere plek waar ze hun werk kunnen voortzetten is nog niet gevonden. Vanwege de omvang van het archief en de apparatuur en de bezigheden van de vrijwilligers is er behoefte aan royale huisvesting. Stoelhorst en Leferink zien nog geen oplossing in het verschiet en verwachten dat zij daar de komende maanden veel energie in zullen moeten steken. Pas als dit geregeld is kunnen er nieuwe plannen gemaakt worden.
_____________
De Hofmarken http://www.dehofmarken.nl/
Stichting Heemkunde Markelo
Genealogie
Leferink vertelt dat Heemkunde Markelo is opgericht vanuit genealogische interesse van een aantal mensen die in 1996 besloten dat ze gezamenlijk meer konden bereiken met hun hobby. Ze richtten een stichting op, kregen steun van de gemeente en toegang tot het archief. Toen zijn ze meteen voortvarend begonnen met het invoeren van DTB gegevens uit gemeentelijke, kerkelijke registers, en leenregisters (die teruggaan tot de 13e eeuw).
Het toeval wilde dat Pro-gen (bekende software voor genealogische gegevens) in Markelo wordt ontwikkeld. Het directe contact met de bouwers maakte het gemakkelijk het programma aangepast te krijgen en de zaken meteen op een eigentijdse manier op te zetten. Stoelhorst voegt toe dat zij in hun werk ook het nodige met computers deden en daarom direct de mogelijkheden zagen. Zeker toen werkten andere verenigingen vaak nog vanuit een papieren wereldbeeld.
Samenwerking en onafhankelijkheid
Van de gemeente Markelo konden zij het fotoarchief en krantenarchief in bruikleen krijgen mits er samenwerking tot stand kwam met de twee andere erfgoedverenigingen: de museumboerderij en de folkloristische vereniging (die zich voornamelijk op boerendans richt). Ze verenigden zich in de ‘Stichting Foto en Krant’ die het fotoarchief ging ordenen, beschrijven, scannen en invoeren in de computer. In die periode werden ook de eerste contacten gelegd met zusterorganisaties in Goor en Diepenheim om ervaringen uit te wisselen.
Die samenwerking met andere historische verenigingen kon op een hoger plan getild worden toen bij de samenvoeging van enkele gemeentes tot de nieuwe gemeente Hof van Twente subsidies voor gezamenlijke projecten beschikbaar kwamen. Een doortimmerd plan voor een beeldbank voor alle historische verenigingen van Hof van Twente werd meteen gehonoreerd. ‘De Hofmarken’ heet het samenwerkingsverband, dat een beeldbank beheert met 25.000 foto’s van de zes partners, waar dagelijks nieuw materiaal aan wordt toegevoegd. Samen hebben de verenigingen zo’n 50.000 foto’s, voor de beeldbank maakt ieder een eigen selectie.
Leferink benadrukt dat waarborgen van de onafhankelijkheid van de deelnemers een voorwaarde was voor succes: ze beheren nu net als tevoren hun eigen beeld- en knipselarchief en bepalen zelf het tempo van invoeren. Het is volgens Leferink en Stoelhorst ook een absolute voorwaarde voor een bloeiend gemeenschapsleven dat men op het niveau van het dorp of buurtschap met eigen dingen bezig kan zijn. Zou men activiteiten van de historische verenigingen van Hof van Twente samenvoegen, dan zou dat meteen hun einde betekenen.
Systeem van Markelo
Omdat Heemkunde Markelo in Pro-Gen al een goedwerkend systeem voor hun foto’s had opgezet, met gestandaardiseerde rubriceringen, en de anderen niet, lag het voor de hand dat zij zich bij Markelo aansloten. Er werd gekozen voor software van Atlantis en bestaande gegevens werden daarheen overgezet.
Heemkunde Markelo heeft originele negatieven en afdrukken, maar ook veel scans van foto’s en ansichtkaarten. Verzamelaars stellen nog steeds nieuw materiaal beschikbaar, eigenlijk steeds meer naarmate de stichting zichtbaarder wordt door hun activiteiten. Niet iedereen wil het materiaal afstaan, dan wordt een digitale kopie gemaakt voor het beeldarchief. Er wordt goed op kwaliteit en doelmatigheid gelet. Onlangs werd een diascanner aangeschaft om een grote verzameling dia’s snel te kunnen inscannen (ook als vriendendienst voor zusterverenigingen). Eén van de vrijwilligers legt zich toe op beeldbewerking.
Wie op zoek is naar historische informatie over Markelo weet de stichting wel te vinden. Regelmatig zoeken mensen hen op die ooit in Markelo woonden, of wier familie ervandaan komt. Stoelhorst vertelt dat niet zo lang geleden een vrouw langskwam die als kind in de oorlog was ondergebracht in Markelo. Haar herinneringen beperkten zich tot kleine gebeurtenissen, bijvoorbeeld van de school, maar doordat alles over die school was uitgezocht konden ze het verhaal goed voor haar aanvullen.
Geschiedschrijving
Voor Heemkunde Markelo dient het ontsluiten van genealogische bronnen, van het kadaster, en van allerlei gegevens die zij verwerven door lenen en schenkingen, uiteindelijk om de geschiedenis van Markelo te kunnen schrijven. Die wordt in eigen beheer in mooi geproduceerde boeken uitgegeven, in een tempo van een deel per vier jaar, en er is veel belangstelling voor. Momenteel wordt er gewerkt aan deel 4. De geschiedenis van de boerderijen en hun bewoners, die in detail is uitgezocht, is gekozen als invalshoek voor de boeken. Dat is boeiend voor de huidige bewoners, maar ook degenen die een huis willen kopen of verbouwen (makelaars, architecten) kunnen er hun voordeel mee doen.
Kennis over gebruiken, tradities, de landbouw, namen, historische gebeurtenissen etc wordt gebruikt voor de kaderteksten waarmee de boeken gelardeerd zijn. Ook het omvangrijk knipselarchief wordt hiervoor benut. De 100.000 knipsels zijn verzameld door jarenlang het archief van de regionale krant Tubantia door te spitten en artikelen te kopiëren. Nu worden ze geïndexeerd, en deels gescand en opgenomen in de beeldbank.
De Hofmarken heeft zo’n 50 bezoekers per dag. Heemkunde Markelo ziet een opgaande lijn in gebruik van het materiaal dat zij beheren, en verwacht dat ook de foto’s steeds meer gebruikt gaan worden. Misschien dat er dan ook meer afdrukken van foto’s verkocht gaan worden; nu is de opbrengst hiervan bescheiden. Het is nu in alle opzichten gemakkelijker een foto te bestellen, er is prominent functionaliteit voor ingebouwd. Omdat de foto’s en scans geschonken zijn, soms door de fotograaf zelf, vormt auteursrecht geen probleem.
Prioriteiten
Met een beeldbank die goed draait en goed bezocht wordt hebben zij niet direct behoefte aan een provinciaal platform voor historische verenigingen -waar momenteel in Overijssel aan gewerkt wordt. Stoelhorst legt uit dat zij vooral bezorgd zijn dat ze hiervoor dingen opnieuw zullen moeten doen, net nu ze het zelf voor elkaar hebben. Vooralsnog is dat niet helemaal duidelijk, dus ze volgen vanuit Markelo met interesse de voortgang. Ook deelname aan andere platforms, zoals Flickr, vinden zij minder belangrijk dan vindbaarheid van hun foto’s door zoekmachines (Google), en dat laatste zal naar verwachting volgend jaar met Atlantis mogelijk zijn.
Het project dat nu bovenaan het lijstje staat is echter van heel andere aard: een nieuw onderkomen. Hun werk- en archiefruimte wordt gesloopt, en een andere plek waar ze hun werk kunnen voortzetten is nog niet gevonden. Vanwege de omvang van het archief en de apparatuur en de bezigheden van de vrijwilligers is er behoefte aan royale huisvesting. Stoelhorst en Leferink zien nog geen oplossing in het verschiet en verwachten dat zij daar de komende maanden veel energie in zullen moeten steken. Pas als dit geregeld is kunnen er nieuwe plannen gemaakt worden.
_____________
De Hofmarken http://www.dehofmarken.nl/
Stichting Heemkunde Markelo
< Makkum________________________________Monnikendam >
Vroeger is van ons - interviews over historische fotocollecties
