De beeldbank is ontstaan vanuit het Noord-Hollands Archief (toen nog Rijksarchief Noord-Holland) en biedt gezamenlijke toegang tot beeldcollecties van de deelnemers. Strikt genomen is het geen beeldbank maar een zoek-en-verwijzingssysteem: de plaatjes staan opgeslagen bij de deelnemers die ze beheren. De Beeldbank Noord-Holland laat kleine afbeeldingen zien als antwoord op een zoekactie, maar verwijst voor de grotere plaatjes door naar de site van de beheerder. Daar worden ze getoond zoals die organisaties hebben bepaald, en daar kunnen ook afdrukken en digitale kopieën worden aangevraagd, volgens de procedures van de individuele deelnemers.

Gezicht naar buiten

De Beeldbank Noord-Holland fungeert als een gezicht naar buiten, als een zoek- en presentatieplatform, benadrukt Vibeke Roeper, die bij Cultureel Erfgoed Noord-Holland (CENH) samen met een collega als coördinator optreedt. De beeldbank is verbonden met de Geschiedenisbank Noord-Holland, waarin informatie over historische verenigingen, oudheidkamers en streekmusea is opgenomen. Daar is een beeldmodule in opgenomen zodat de plaatjes van deelnemers ook daar bij de andere informatie getoond kunnen worden, en de beeldbank is zo rechtstreeks verbonden met een platform voor historische verenigingen.

Het aantal verenigingen dat deelneemt aan de beeldbank lijkt vrij constant te zijn. Roeper legt uit dat er momenteel niet actief geworven wordt onder andere omdat er door de provincie overwogen wordt een andere presentatie te kiezen, bijvoorbeeld in de richting van een digitaal museum. Dat is allemaal nog onzeker maar betekent in elk geval dat nu even pas op de plaats wordt gemaakt met de beeldbank.

Ansichtkaarten

De ervaringen van de afgelopen jaren hebben geresulteerd in de nodige kennis. Roeper vindt het concept van de beeldbank goed werken: men kan eenvoudig deelnemen, het is gemakkelijk uit te breiden, en het is een laagdrempelige kennismaking voor het publiek, die ook redelijk gemakkelijk te promoten is. Vorig jaar is er bijvoorbeeld een ansichtkaartenactie gedaan, met afbeeldingen uit de beeldbank, die werden verspreid om er meer bekendheid aan te geven. Met meer dan 150.00 bezoekers voor de beeldbank/geschiedenisbank kan CENH (en de delenemers) ook tevreden zijn.

Voor CENH staat de beeldbank niet op zich maar past binnen hun activiteiten om erfgoed toegankelijker te maken. In dat kader ondersteunen ze digitaliseren in algemene zin, niet alleen voor de beeldbank, zij hebben vorig jaar bijvoorbeeld een themabijeenkomst over digitaliseren georganiseerd waarvoor veel belangstelling was. Roepers indruk is dat men graag wil, maar niet altijd de middelen heeft om grootscheeps te digitaliseren.

Zij weet ook dat er verenigingen zijn die wel beeldmateriaal digitaliseren maar het niet in de Beeldbank Noord-Holland onderbrengen. Dat kan komen doordat er verschillende opvattingen zijn over hoe je met je beeldmateriaal omgaat: zij heeft ervaren dat sommige verenigingen hun foto’s vooral willen gebruiken voor thema-avonden voor hun leden, en dus niet veel behoefte hebben aan een beeldbank.

Uiteenlopende software

Een ander probleem blijft de techniek. Historische verenigingen verzinnen hun eigen oplossingen, soms komt daar ook de nodige huisvlijt bij kijken omdat men de commerciële pakketten snel te duur vindt. Op de regiobijeenkomsten wordt onderling veel informatie uitgewisseld over wat er mogelijk is tegen lage kosten, maar dat leidt niet echt tot standaardisatie: de praktijk is vooralsnog dat er een groot arsenaal aan software, al dan niet zelfgebouwd, in gebruik is. Omdat de Beeldbank Noord-Holland moet kunnen communiceren met het systeem van de beheerder, om resultaten te kunnen laten zien en gebruikers door te verwijzen, kan een eigengebouwd systeem voor de beeldbank ongeschikt blijken. Het komt nog regelmatig voor dat databases niet met elkaar overweg kunnen.

Er wordt óók regelmatig om een handig en goedkoop systeem gevraagd door verenigingen, wat betekent dat ze nog niet alle de ideale oplossing hebben gevonden. Voor hen die nog zoeken kan een gezamenlijke beeldbank een goede functie vervullen. De voorlopers daarentegen, degenen die hun eigen oplossingen al jaren geleden hebben bedacht -en die waarschijnlijk het meeste materiaal hebben gedigitaliseerd- hebben juist moeite met een gedeelde voorziening. Zij hebben al veel ingevoerd in hun eigen database, waarvan ze zeer waarschijnlijk iets moeten aanpassen of opnieuw moeten doen voor deelname aan de Beeldbank Noord-Holland. Daar hikken ze tegenaan - begrijpelijk, vindt Roeper -en dat verklaart waarom sommigen niet meedoen.

Kennis bij verenigingen

CENH probeert de historische verenigingen tegemoet te komen en hun belangen te beschermen, ook bijvoorbeeld bij het opzetten van de Historische InformatiePunten (HIPs) in de provincie. Vanwege hun kennis van de lokale geschiedenis zijn historische verenigingen serieuze partners bij dit initatief, en CENH vindt het belangrijk dat erkend wordt welke rol zij hierin vervullen.

In het algemeen geldt dat het moeilijk is een aanpak te vinden waar alle verenigingen iets aan hebben. Onder de 115 historische verenigingen in de provincie lopen de zwaartepunten, wensen en aanwezige kennis nogal uiteen. Al hebben zij veel leden en is er voor hun activiteiten flink wat belangstelling, waar de vereniging zich op richt en hoe ze het aanpakken is uiteindelijk vaak afhankelijk van een klein groepje actievelingen. Daardoor varieert hun aanpak nogal en moet je als ondersteunende organisatie ook flexibel optreden.

Beeldbank Noord-Holland http://www.beeldbank-nh.nl/


< Monnikendam___________________________Ravenstein >

Vroeger is van ons - interviews over historische fotocollecties
Foto's van Regionaal Archief Alkmaar: Links het monument op de Afsluitdijk in de winter van 1933 (het IJsselmeer is bevroren), rechts de Schelphoek in Alkmaar rond 1945.