De historische vereniging van 120 leden werd ongeveer 25 jaar geleden opgericht voor het behoud van historische panden en het beschermde stadsgezicht. In de loop der jaren is het zwaartepunt verschoven naar publieksactiviteiten, om, zoals ze het zelf formuleren ‘op een eigentijdse manier mensen in staat (te) stellen om vanuit cultuurtoeristisch perspectief kennis te maken met de bijzondere geschiedenis van het Land van Ravenstein’.
Die bijzondere geschiedenis wordt thematisch benaderd: Ravenstein als vestingstad aan de grens van Brabant, bedrijvigheid in en rond het stadje, de geschiedenis van het religieuze leven, en de invloed van het landschap en de wispelturige Maas op het dagelijks bestaan. Aan de hand van die thema’s zet de heemkundekring meerjarige projecten op die verschillende activiteiten combineren.
Bedrijvigheid
In het kader van ‘Bedrijvig Ravenstein’ is de afgelopen jaren gewerkt aan de restauratie van een leerlooiershuisje, het enige wat nog herinnert aan de schoenindustrie die tot 1977 in Ravenstein bestond. Voor dit project heeft de heemkundekring foto’s van bedrijvigheid verzameld voor een tentoonstelling, die in 2006 plaatsvond, en een publicatie. Die foto-inzameling was erg succesvol, er zijn vele honderden foto’s aangeleverd die op speciale foto-avonden werden bekeken, besproken en beschreven.
De foto’s zijn bijeengebracht om te worden gebruikt binnen het project, niet met het doel een eigen fotoverzameling op te bouwen, legt Verhoeckx uit. In Ravenstein verzamelen ze niet om het verzamelen. Al proberen ze wel de vragen te beantwoorden die via de website binnenkomen, ze profileren zich niet als documentatiecentrum, en een museum willen ze ook niet. Voor Verhoeckx, die als geschiedenisdocent voor de klas heeft gestaan, is het duidelijk: materiaal zo toegankelijk mogelijk maken en dan vooral gebruiken om het verhaal neer te zetten, dáár gaat het om. De lezingavonden zijn bijvoorbeeld altijd goed bezocht omdat er op een ontspannen en boeiende manier iets verteld wordt. Al staat er van alles op het web, dat blijft trekken.
Toen een werkgroep eind jaren negentig voor het eerst met foto’s aan de slag ging werd met het oog op de toegankelijkheid meteen ingezet op digitale beelden. Er is toen voor gekozen de afdrukken die door leden en inwoners van Ravenstein aan de heemkundekring ter beschikking worden gesteld onmiddellijk te scannen. De originelen gaan retour naar de eigenaar en de bestanden worden in de Film- en Fotobank Noord-Brabant (FFNB) beschreven en opgeslagen.
Voortrekker
In het begin was de FFNB er overigens nog niet. De Heemkundekring Land van Ravenstein was een van de verenigingen die toentertijd bij de Brabantcollectie pleitten voor een centrale voorziening voor foto’s. Verhoeckx ziet de fotobank als een prima instrument om beeldmateriaal beschikbaar te stellen, en ook als beheeromgeving voldoet de FFNB uitstekend. De beeldbank zit goed in elkaar en is gebruiksvriendelijk, al moet je er wel mee leren omgaan en er de nodige tijd in steken, zoals met elk programma. Toen de FFNB van start ging hebben ze in Ravenstein drie avonden georganiseerd om vrijwilligers en ander geïnteresseerden te laten zien wat er mee kon. Dat hielp mensen over een drempel heen.
Verhoeckx zet wel een kanttekening bij het fenomeen ‘beeldbank’. Als je een specifiek plaatje nodig hebt is zo’n database met zoekfunctie natuurlijk prachtig. Maar hoe vaak ga je er naartoe uit belangstelling voor geschiedenis of je omgeving? Het blijven toch losse plaatjes zonder context en zonder verhaal.
Het ‘zoekplaatje’ dat de heemkundekring elke maand op de website zet roept bijvoorbeeld wél zo’n verhaal op. Het wordt door een regionale krant - overgenomen, en altijd komen er een aantal reacties, die Verhoeckx bekijkt voordat ze geplaatst worden. Deels omdat het altijd kan gebeuren dat er een ongelukkige opmerking wordt gemaakt over personen, deels omdat een kleine redactionele controle voorkomt dat er slordige teksten op de site komen te staan.
Monumenten
Voor een nieuw project, de Monumentenbank, wil de heemkundekring ook het nodige met foto’s gaan doen. Een aantal jaren terug zijn alle 300 monumenten in het stadje gedocumenteerd, met uitgebreide beschrijvingen en foto’s. De heemkundekring mag van de gemeente Oss die informatie gebruiken voor publicatie op het web. Alles is overgezet naar een database, en nu wordt er gewerkt aan de presentatie - met Web 2.0 functionaliteit. Bezoekers moeten opmerkingen, eigen foto’s en verhalen kunnen plaatsen om de (nogal technische) gegevens in de database aan te vullen, zodat er een volledig en levendig beeld ontstaat. Om het project een vliegende start te geven staat er een fotojacht gepland: een weekeinde waarin mensen worden uitgedaagd de 300 monumenten te fotograferen anno nu.
Expeditie
Maar hét project waar de heemkundekring al geruime tijd naartoe werkt is het Bezoekerscentrum Expeditie Land van Ravenstein. Een veelomvattend project dat helemaal past bij de doelstelling om op eigentijdse manier en vanuit cultuurtoeristisch perspectief te werk te gaan. Een flinke subsidie moet ervoor zorgen dat voor het Bastion bij de molen, die jaren geleden mede op initiatief van - de heemkundekring gerestaureerd is, een multimediale presentatie ontwikkeld kan worden die bewoners en bezoekers van de streek iets laat ervaren van de geschiedenis. De beleving, een goed informatief verhaal, verteld in (bewegend) beeld en geluid, daar zal het om draaien. Objecten, foto’s, teksten kunnen daar deel van uitmaken, maar een eenvoudig tentoonstellinkje staat Verhoeckx en zijn medebestuursleden beslist niet voor ogen.
Wat bezoekers in het centrum ervaren zal hun aanmoedigen het Land van Ravenstein verder te gaan verkennen, met auto of fiets of te voet. Daarvoor zijn al (thematische) routes bedacht, en daar wordt straks Interactive Voice Response (IVR) aan toegevoegd: de mogelijkheid om op bepaalde punten een 0900-nummer te bellen om uitleg te horen. En natuurlijk hoort er een interactieve website bij die mensen tevoren warm kan maken voor een expeditie naar Ravenstein.
Er zijn een heleboel partijen bij het project betrokken, zoals Brabants Heem, het VVV, gemeente en provincie, collega heemkundekringen uit het Land van Ravenstein en het Museum voor Religieuze Kunst in Uden. De bedoeling is gezamenlijk het net nog wijder te gaan spannen in de komende jaren, ook buiten het Land van Ravenstein.
Verbondenheid met omgeving
Verhoeckx vindt het vanzelfsprekend dat je als heemkundekring bij het bedenken van activiteiten je niet alleen richt op je eigen leden maar ook kijkt naar mogelijkheden om bedrijvigheid te bevorderen. Als je kunt inspelen op de markt voor dagtripjes, bedrijfs- of familieuitjes, en korte vakanties, levert het niet alleen rechtstreeks inkomsten op, maar wordt het ook gemakkelijker fondsen te werven bij gemeente en sponsors.
Dat je als vereniging van vrijwilligers zulke ambitieuze plannen kunt maken, komt doordat er veel draagvlak is. Gebruiken, tradities en rituelen verdwijnen niet maar veranderen, mensen zoeken steeds weer naar betekenis en beleving, de laatste tijd zelfs sterker dan een tien, twintig jaar terug, denkt Verhoeckx. In zijn ervaring worden ze altijd enthousiast als je het achterliggende verhaal op een aanstekelijke manier naar voren haalt. Dat versterkt gevoelens van verbondenheid met de omgeving en vergroot vervolgens weer de interesse in activiteiten rond erfgoed en geschiedenis. Voor de komende jaren hebben ze daar in Ravenstein nog genoeg plannen voor.
Heemkundekring Land van Ravenstein http://www.heemkunderavenstein.nl
Die bijzondere geschiedenis wordt thematisch benaderd: Ravenstein als vestingstad aan de grens van Brabant, bedrijvigheid in en rond het stadje, de geschiedenis van het religieuze leven, en de invloed van het landschap en de wispelturige Maas op het dagelijks bestaan. Aan de hand van die thema’s zet de heemkundekring meerjarige projecten op die verschillende activiteiten combineren.
Bedrijvigheid
In het kader van ‘Bedrijvig Ravenstein’ is de afgelopen jaren gewerkt aan de restauratie van een leerlooiershuisje, het enige wat nog herinnert aan de schoenindustrie die tot 1977 in Ravenstein bestond. Voor dit project heeft de heemkundekring foto’s van bedrijvigheid verzameld voor een tentoonstelling, die in 2006 plaatsvond, en een publicatie. Die foto-inzameling was erg succesvol, er zijn vele honderden foto’s aangeleverd die op speciale foto-avonden werden bekeken, besproken en beschreven.
De foto’s zijn bijeengebracht om te worden gebruikt binnen het project, niet met het doel een eigen fotoverzameling op te bouwen, legt Verhoeckx uit. In Ravenstein verzamelen ze niet om het verzamelen. Al proberen ze wel de vragen te beantwoorden die via de website binnenkomen, ze profileren zich niet als documentatiecentrum, en een museum willen ze ook niet. Voor Verhoeckx, die als geschiedenisdocent voor de klas heeft gestaan, is het duidelijk: materiaal zo toegankelijk mogelijk maken en dan vooral gebruiken om het verhaal neer te zetten, dáár gaat het om. De lezingavonden zijn bijvoorbeeld altijd goed bezocht omdat er op een ontspannen en boeiende manier iets verteld wordt. Al staat er van alles op het web, dat blijft trekken.
Toen een werkgroep eind jaren negentig voor het eerst met foto’s aan de slag ging werd met het oog op de toegankelijkheid meteen ingezet op digitale beelden. Er is toen voor gekozen de afdrukken die door leden en inwoners van Ravenstein aan de heemkundekring ter beschikking worden gesteld onmiddellijk te scannen. De originelen gaan retour naar de eigenaar en de bestanden worden in de Film- en Fotobank Noord-Brabant (FFNB) beschreven en opgeslagen.
Voortrekker
In het begin was de FFNB er overigens nog niet. De Heemkundekring Land van Ravenstein was een van de verenigingen die toentertijd bij de Brabantcollectie pleitten voor een centrale voorziening voor foto’s. Verhoeckx ziet de fotobank als een prima instrument om beeldmateriaal beschikbaar te stellen, en ook als beheeromgeving voldoet de FFNB uitstekend. De beeldbank zit goed in elkaar en is gebruiksvriendelijk, al moet je er wel mee leren omgaan en er de nodige tijd in steken, zoals met elk programma. Toen de FFNB van start ging hebben ze in Ravenstein drie avonden georganiseerd om vrijwilligers en ander geïnteresseerden te laten zien wat er mee kon. Dat hielp mensen over een drempel heen.
Verhoeckx zet wel een kanttekening bij het fenomeen ‘beeldbank’. Als je een specifiek plaatje nodig hebt is zo’n database met zoekfunctie natuurlijk prachtig. Maar hoe vaak ga je er naartoe uit belangstelling voor geschiedenis of je omgeving? Het blijven toch losse plaatjes zonder context en zonder verhaal.
Het ‘zoekplaatje’ dat de heemkundekring elke maand op de website zet roept bijvoorbeeld wél zo’n verhaal op. Het wordt door een regionale krant - overgenomen, en altijd komen er een aantal reacties, die Verhoeckx bekijkt voordat ze geplaatst worden. Deels omdat het altijd kan gebeuren dat er een ongelukkige opmerking wordt gemaakt over personen, deels omdat een kleine redactionele controle voorkomt dat er slordige teksten op de site komen te staan.
Monumenten
Voor een nieuw project, de Monumentenbank, wil de heemkundekring ook het nodige met foto’s gaan doen. Een aantal jaren terug zijn alle 300 monumenten in het stadje gedocumenteerd, met uitgebreide beschrijvingen en foto’s. De heemkundekring mag van de gemeente Oss die informatie gebruiken voor publicatie op het web. Alles is overgezet naar een database, en nu wordt er gewerkt aan de presentatie - met Web 2.0 functionaliteit. Bezoekers moeten opmerkingen, eigen foto’s en verhalen kunnen plaatsen om de (nogal technische) gegevens in de database aan te vullen, zodat er een volledig en levendig beeld ontstaat. Om het project een vliegende start te geven staat er een fotojacht gepland: een weekeinde waarin mensen worden uitgedaagd de 300 monumenten te fotograferen anno nu.
Expeditie
Maar hét project waar de heemkundekring al geruime tijd naartoe werkt is het Bezoekerscentrum Expeditie Land van Ravenstein. Een veelomvattend project dat helemaal past bij de doelstelling om op eigentijdse manier en vanuit cultuurtoeristisch perspectief te werk te gaan. Een flinke subsidie moet ervoor zorgen dat voor het Bastion bij de molen, die jaren geleden mede op initiatief van - de heemkundekring gerestaureerd is, een multimediale presentatie ontwikkeld kan worden die bewoners en bezoekers van de streek iets laat ervaren van de geschiedenis. De beleving, een goed informatief verhaal, verteld in (bewegend) beeld en geluid, daar zal het om draaien. Objecten, foto’s, teksten kunnen daar deel van uitmaken, maar een eenvoudig tentoonstellinkje staat Verhoeckx en zijn medebestuursleden beslist niet voor ogen.
Wat bezoekers in het centrum ervaren zal hun aanmoedigen het Land van Ravenstein verder te gaan verkennen, met auto of fiets of te voet. Daarvoor zijn al (thematische) routes bedacht, en daar wordt straks Interactive Voice Response (IVR) aan toegevoegd: de mogelijkheid om op bepaalde punten een 0900-nummer te bellen om uitleg te horen. En natuurlijk hoort er een interactieve website bij die mensen tevoren warm kan maken voor een expeditie naar Ravenstein.
Er zijn een heleboel partijen bij het project betrokken, zoals Brabants Heem, het VVV, gemeente en provincie, collega heemkundekringen uit het Land van Ravenstein en het Museum voor Religieuze Kunst in Uden. De bedoeling is gezamenlijk het net nog wijder te gaan spannen in de komende jaren, ook buiten het Land van Ravenstein.
Verbondenheid met omgeving
Verhoeckx vindt het vanzelfsprekend dat je als heemkundekring bij het bedenken van activiteiten je niet alleen richt op je eigen leden maar ook kijkt naar mogelijkheden om bedrijvigheid te bevorderen. Als je kunt inspelen op de markt voor dagtripjes, bedrijfs- of familieuitjes, en korte vakanties, levert het niet alleen rechtstreeks inkomsten op, maar wordt het ook gemakkelijker fondsen te werven bij gemeente en sponsors.
Dat je als vereniging van vrijwilligers zulke ambitieuze plannen kunt maken, komt doordat er veel draagvlak is. Gebruiken, tradities en rituelen verdwijnen niet maar veranderen, mensen zoeken steeds weer naar betekenis en beleving, de laatste tijd zelfs sterker dan een tien, twintig jaar terug, denkt Verhoeckx. In zijn ervaring worden ze altijd enthousiast als je het achterliggende verhaal op een aanstekelijke manier naar voren haalt. Dat versterkt gevoelens van verbondenheid met de omgeving en vergroot vervolgens weer de interesse in activiteiten rond erfgoed en geschiedenis. Voor de komende jaren hebben ze daar in Ravenstein nog genoeg plannen voor.
Heemkundekring Land van Ravenstein http://www.heemkunderavenstein.nl
< Noord-Holland______________________________Reeuwijk >
Vroeger is van ons - interviews over historische fotocollecties
